Dutch Windmill and Watermill Database  
Schermerhorn, Noord-Holland
Name Ondermolen D (Museummolen)
Built 1636
Type Smock mill
Function Polder drainage windmill
Location Noordervaart 2
1636 VL Schermerhorn
NL GPS X: 120195 Y: 512626
show on map
Show on Google Streetview
Community Alkmaar
Monument number 33105
Owner Schermer Molens Stichting
Miller Fred Oudejans / Mats Faber en anderen
Telephone 072-3030246
Hours
Maart: zondag 12.00 - 16.00 uur.
April t/m oktober: dinsdag t/m zondag 9.00 - 16.30 uur.
Website Ondermolen D (Museummolen)
Database nr. 713
Ten Bruggencate nr. 00129

© Gerard Roomer (4-7-2009)   
Vaags
Groot Wesseldijk
Construction
Span 24,90 m.

 

Additional info

Ondermolen D staat sinds 1636 op deze plaats. Eerder was deze vanwege de droogmaking van de Schermeer elders gebouwd, namelijk nabij Oudorp. Daar was deze molen tijdelijk middenmolen van een driegang. Nadat de Schermeer steeds meer droogviel werden vrijwel alle dienstdoende molens verplaatst naar andere locaties, meest aan de oostzijde.

Daar vormde deze molen, tezamen met middenmolen C, de derde trap van de bemaling in een groep die in totaal uit zes molens bestond.
Vóór 1850 was deze molen met de naastgelegen molen C middenmolen van een driehoog malende gang schepradmolens. Toen werden beide ondermolens A en B voor afbraak verkocht en kregen de middenmolens C en D andere waterlopen en langere vijzels, opdat zij een tweede én derde trap konden vormen. Zo werden zij van middenmolens ondermolens.
Die gewijzigde opzet heeft kennelijk niet buitengewoon voldaan, want er volgde geen ombouw van de diverse andere middenmolens van de Schermer.

In 1926 is deze molen buiten bedrijf gesteld, maar aan het einde van de Tweede Wereldoorlog was de molen weer enige tijd in bedrijf: men heeft toen met veel moeite een paar molens die nog met elkaar in verbinding stonden maalvaardig kunnen maken.

Eens hielden 52 (en na het verdwijnen van de ondermolens A en B 50) windmolens De Schermer droog. In 1929 was hun rol uitgespeeld en werden de meeste gesloopt; enkele gingen door brand verloren.
Thans resteren er nog 11. Meer dan elders is dat te zien in en om deze molen: in 1969/70 werd Ondermolen D maalvaardig gerestaureerd en in gebruik genomen als museum.
Beneden is de authentieke 19e-eeuwse molenaarswoning te bezichtigen. Vele oude gebruiksvoorwerpen sieren de kamers. De zolders herbergen een uitgebreide collectie molenmakersgereedschappen. De molen kan tot in de kap beklommen worden.
In de ontvangstruimte naast de molen wordt een diaserie in vijf talen vertoond. Voor een in verhouding laag bedrag krijgt men hier een uitstekend beeld van wonen en werken in een poldermolen en van droogmakerijen in het algemeen.

De bovenkolk is voorzien van een overstort; in de praktijk maalt deze molen vrijwel uitsluitend in circuit.

Deze molen onderging, hoewel zelf maalvaardig, ook een beurt in het kader van met maalvaardig maken van alle Schermermmolens. Hier is de bestaande houten vijzel geheel vernieuwd, de kapconstructie met ijzerwerk verstevigd en zijn drie velden nieuw riet aangebracht (in de recordtijd van 4½ dag).

Eén opmerkelijk feit van recentere datum: op 27 augustus 2005 raakte de vijzel door een houten balk geblokkeerd en sloeg vast. Als gevolg draaide de koningspil af en raakten ook bovenwiel en -schijf beschadigd. Oorzaak was een (vermoedelijk opzettelijk in de vijzel gegooide) houten balk. Persoonlijke ongelukken deden zich niet voor. Eind maart 2006 was de schade hersteld en de molen weer maalvaardig.

In 2021 was de houten vijzel aan vervanging toe: in juni plaatste men een geheel nieuw exemplaar. Op 28 juli gaf deze voor het eerst water.
Eveneens aan vervanging toe waren beide gelaste roeden: na ruim 50 jaar waren deze uitgediend. Op 10 september 2021 stak men nieuwe geklonken roeden.

The Dutch language version of this record contains more detailed information on this windmill. The additional information is in Dutch only, though.
But you can click here to visit the Dutch language record and select a language for a machine translation of this additional info.

Ondermolen D (Museummolen)

More current photos
Ondermolen D (Museummolen), Schermerhorn, Vincent Mepschen (28-5-2017)
© Vincent Mepschen (28-5-2017)
Ondermolen D (Museummolen), Schermerhorn, Willem Jans (4-9-2005) | Database Nederlandse molens
© Willem Jans (4-9-2005)
Ondermolen D (Museummolen), Schermerhorn, Piet Glasbergen (11-2-2016)Vijf Schermermolens met in het midden de Museummolen;  v.l.n.r. ondermolen C; ondermolen K, ondermolen D (museummolen); bovenmolen G; bovenmolen E.
© Piet Glasbergen (11-2-2016)
Vijf Schermermolens met in het midden de Museummolen; v.l.n.r. ondermolen C; ondermolen K, ondermolen D (museummolen); bovenmolen G; bovenmolen E.
Ondermolen D (Museummolen), Schermerhorn, Abel van Loenen (2-9-2018)Vijf Schermermolens met in het midden de Museummolen.
© Abel van Loenen (2-9-2018)
Vijf Schermermolens met in het midden de Museummolen.
Ondermolen D (Museummolen), Schermerhorn, Wim Koree (21-4-2019)
© Wim Koree (21-4-2019)
Ondermolen D (Museummolen), Schermerhorn, Jeroen van Daal (22-4-2005). | Database Nederlandse molens
© Jeroen van Daal (22-4-2005).
Ondermolen D (Museummolen), Schermerhorn, Vincent Mepschen (28-5-2017)
© Vincent Mepschen (28-5-2017)
Ondermolen D (Museummolen), Schermerhorn, Vincent Mepschen (28-5-2017)
© Vincent Mepschen (28-5-2017)
Ondermolen D (Museummolen), Schermerhorn, Julius Meijer (2-9-2012).De pen van de bovenas.
© Julius Meijer (2-9-2012).
De pen van de bovenas.
Ondermolen D (Museummolen), Schermerhorn, Vincent Mepschen (28-5-2017)
© Vincent Mepschen (28-5-2017)
Ondermolen D (Museummolen), Schermerhorn, Vincent Mepschen (28-5-2017)
© Vincent Mepschen (28-5-2017)

« previous (Ondermolen C)    |    next (Ondermolen K) »

top Colophon & copyrights    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Ondermolen D (Museummolen), Schermerhorn home vorige pagina